RGB en CMYK

Eigenschappen van kleur

  • Tint. Tint is de naam van een kleur, zoals rood, blauw of geel. 
  • Waarde. Waarde is de lichtheid of donkerheid van een tint (kleur). De waarde van een tint kan worden veranderd door zwart of wit toe te voegen. 
  • Intensiteit. Intensiteit is de helderheid of dofheid van een tint (kleur). Zuivere tinten zijn kleuren met een hoge intensiteit. Matte tinten zijn kleuren met een lage intensiteit.

Digitale afbeeldingen

Een digitale afbeelding bestaat uit een raster van pixels. Elke pixel bevat een RGB-kleurcode.

Afbeeldingen digitaliseren Hoe zet een computer een beeld van de werkelijkheid (een foto) om in digitale codes? Het principe achter digitalisering is even eenvoudig als geniaal, en zeker niet nieuw of modern. Vergelijk het met de werking van een kruiswoordraadsel met heel veel vakjes (en dus ook heel veel rijen en kolommen) . Elke vakje in zo’n "kruiswoordraadsel" kan je inkleuren met een bepaalde kleur. Op die manier kan je elk gewenst beeld uit de werkelijkheid in een "kruiswoordraadsel" weergeven. 

Digitale afbeeldingenwerken op een gelijkaardige manier. Uiteraard spreken we bij digitale afbeeldingen niet van kruiswoordafbeeldingen. In wiskundige termen noemen we zo'n raster of "tabel" een matrix. Een afbeelding van 800 bij 600 pixels telt op die manier 800 kolommen en 600 rijen. Elke vakje in het raster of de matrix noemen we een pixel(afgeleid van picture element). Zo’n afbeelding van 800 bij 600 telt op die manier 480 000 pixels (800*600). 

Wanneer het totale aantal pixels in een afbeelding een miljoen bedraagt, spreken we van een megapixel. Omdat meer pixels zorgen voor meer detail, bepaalt het aantal mexapixels ook de kwaliteit van de afbeelding. 

Kleuren mengen met RGB 

Rood, groen en blauw. Het RGB-kleursysteem op beeldschermen. 

Een vakje in een kruiswoordraadsel is doorgaans of zwart of wit. Een afbeelding of foto bevat in de meeste gevallen een hele resem aan kleuren. Elke pixel krijgt een eigen kleur. Aan de binnenkant van een beeldscherm zitten de zogenaamde pixels (picture elements), kleine “punten” die het licht in een bepaalde kleur kunnen uitzenden.Een beeldscherm (computerscherm, smartphonescherm, display in een auto…) geeft aan elke beschikbare pixel een kleur door de waardes voor ROOD, GROEN en BLAUW met elkaar te mengen. 

Als een beeldschermpixel uit staat, dan zendt hij geen licht uit. Dit betekent dat de waardes voor de drie hoofdkleuren (RGB) op 0 staan (R = 0, G = 0, B = 0). Een beeldscherm is standaard zwart, maar als je de pixels “aanzet”, zenden ze licht uit door rood, groen en blauw met elkaar op te tellen. Daarom spreken we ook van additieve (Engels: to add) kleuren. De computer probeert een afbeelding zo compact mogelijk te bewaren om niet te veel opslagruimte in beslag te nemen. Iedere beeldschermpixel krijgt voor elke hoofdkleur maximum 8 bits opslagruimte. 

Zwart komt overeen met de waarde R = 0000 0000, G = 0000 0000, B = 0000 0000. Als je al die waardes voor de drie kleuren op 1 zet (dus: 1111 1111) , dan krijg je een witte pixel. De waarde 1111 1111 komt decimaal overeen met 255. Als je de waarde voor ROOD op 255 zet en je doet dit ook voor GROEN en BLAUW, dan krijg je dus… wit. ROOD bekom je met combinatie R = 255, G = 0, B = 0 enz. 

Hexadecimaal

Om RGB-kleurwaardes te bewaren, gebruik je vaak hexadecimale waarden. Wit kan je op die manier decimaal uitdrukken als rgb(255,255,255) en hexadecimaal als #FFFFFF. “FF” staat immers voor het getal 255 

Resolutie en DPI 

De resolutievan een beeldscherm vertelt hoeveel pixels een scherm horizontaal en verticaal kan weergeven. De resolutie kan je op twee manieren uitdrukken. Ofwel gebruikt men hiervoor de verhouding tussen hoogte en breedte (bijvoorbeeld: 1920x1280), ofwel drukt men de resolutie uit met het aantal pixels per inch (bijvoorbeeld: 72 dpi) of dots per inch (DPI). De resolutie van een digitale camera wordt vaak in megapixels aangegeven. Dit is dan de resolutie (of het aantal pixels) die de CCD- sensor aankan. Om het correcte aantal pixels te weten vermenigvuldig je het aantal horizontale lijnen met het aantal verticale lijnen van de digitale foto. Zo is dus een camera die een foto produceert met een resolutie van 1280 x 960 pixels een 1.3 megapixel camera en een 5 megapixels camera zal dan een foto produceren van 2560 x 1920 pixels. 

Hoe meer pixels, hoe groter het “bestand”. Hoe meer pixels een afbeelding bevat, hoe meer informatie over de individuele kleuren moet bewaard worden. Dit leidt dan ook tot een “groter” bestand (grotere bestandsgrootte) dat meer ruimte inneemt op het opslagmedium. De bestandsgrootte hangt ook af van de kleurcodering. Als een afbeelding enkel zwart en wit bevat, dan is ze beduidend kleiner, dan wanneer je de RGB-kleurcodering gebruikt. 

Kleuren afdrukken: CMYK 

Een beeldscherm zendt licht uit en is standaard zwart (tenzij bij een e-bookreader). Papier is standaard wit en weerkaatst licht. Dit verschil zorgt ervoor dat je voor drukwerk een andere kleurcodering moet gebruiken. Bij alles wat licht weerkaatst vb. professioneel drukwerk, tijdschriften... gebruikt je de CMYK-kleurmodus. 

CMYK zijn subtractieve kleuren(to subtract = aftrekken). Op papier druk je geen “wit”, het papier is al wit. Alle andere kleuren krijg je door de vier basiskleuren C, M, Y en K (cyaan, magenta, yellow, black of key) te gebruiken. RGB geeft samen wit. Bij CMYK is dit net het omgekeerde: hoe meer van een kleur, hoe donkerder. C + M + Y + K = zwart.

Alles wat je ontwerpt voor “druk”, moet opgesteld zijn in CMYK-kleuren (we hebben het over “druk”, niet over een copytheek of een eigen printer). U kan RGB- composities in bijvoorbeeld Photoshop eenvoudig converteren naar CMYK. Wanneer uw scherm echter niet goed is afgesteld ( gekalibreerd) kan dit erg 'vreemde' kleuren opleveren op uw beeldscherm. Een beeldscherm zendt licht uit, het is immers niet bedoeld voor subtractieve, maar voor additieve kleurweergave. 

Wat moet je je bij die CMYK-kleuren voorstellen bij additieve kleurmenging (dus op een beeldscherm?) 

  • CCyaan een combinatie van blauw en groen licht 
  • MMagenta een combinatie van rood en blauw licht 
  • YYellow een combinatie van rood en groen licht 
  • KBlack / key zwart, geen licht
CMYK kan niet alle kleuren uit het RGB-model omzetten. Het is niet mogelijk om alle kleuren die je op je scherm ziet, ook af te drukken. Immers: gedrukte inkt straalt geen licht uit. 

Kleuren converteren

Opgelet: de CMYK-conversie is bij benadering. In Adobe Photoshop zal je andere verhoudingen zien.  

Volgende pagina